Madde Bağımlılığı Bitiyor mu?

Bağımlılıklara son verebilecek olan aşılar, birkaç on yıldır bilim dünyasının hayallerinden biri. Ve sonunda Meksikalı bilim insanları böyle bir aşıyı geliştirdiklerini duyurdular. Scripps Araştırma Enstitüsü’nde üretilen aşının iyileştirici özellikleri fareler üzerinde yapılan testlerde kanıtlandı. Üstelik araştırmanın yayınlanan sonuçlarına göre, sadece eroin bağımlılığında değil, tüm psikoaktif madde bağımlılıklarında olumlu sonuçlar elde edilmesi sağlanıyor.

Dünya Sağlık Örgütü, psikoaktif madde tanımını şu şekilde yapıyor: Normal sağlığın sürdürülmesi için gerekli olmayan, yaşayan bir organizma tarafından alındığında, bu organizmanın işlevini yitirmesine sebep olan madde. Eroin ve diğer psikoaktif maddeler, merkezi sinir sistemini etkileyerek algı, durgudurum, düşünce, davranış ve motor işlevlerinde bastırılma veya uyarılmaya sebep oluyor. Eroin bağımlılığı ise ölümcül etkileri nedeniyle en tehlikelisi.

Araştırma gurubundan Kim D. Janda, “ geçtiğimiz 25 yıl boyunca uyuşturucu maddelerle savaşacak olan aşılar üzerinde çalıştım. Fakat bu sefer elde ettiğimiz sonuçlar kadar güçlü etki gösterebilen bir aşı görmemiştim. Bu tam anlamıyla dinamik bir aşı. Öyle etkili ki, eroin bağımlılığını kıracak olan ilacı sonunda ürettiğimizi söyleyebilirim,” diyor. Janda ve araştırma gurubunda ki maddelerle savaşabilecek aşıları üretmiş ve olumlu sonuçlar elde etmişlerdi. Örneğin nikotin bağımlılığı da bunlardan birisi. Şu anda nikotinle savaşacak olan aşı için insanlar üzerinde yapılan klinik testlere devam ediliyor. Ancak yaklaşık 40 yıldır eroin bağımlılığına son verecek olan mucize ilacın arayışı devam ediyor ve tüm denemeler başarısızlıkla son buluyordu. Çünkü eroinin içerisinde birden fazla psikoaktif madde bulunuyor. Yani hedef alınabilecek tam ve doğru bir madde ölçümü yapılamıyor. Janda ve ekibinin araştırmaları, bu sorunu ortadan kaldırmak için “dinamik” bir yaklaşım geliştirdiler. Bu aşı sadece eroini hedef almıyor, morfin ve 6-asetilmorfin(6AM) maddelerini de etkisiz hale getiriyor. Araştırmanın yazarlarından G. Neil Stowe bu konuyu şöyle açıklıyor; “eroin yağda tutunan bir madde ve bu yüzden vücuda girdiğinde hızla 6AM’e dönüşüyor. Ardından her iki kimyasal da kanla taşınarak beyine ulaşıyor. Burada etkilerini hızla göstermeye başlıyor.

Araştırma gurubu bu etkileri önlemek adına eroin benzeri “hapten” moleküllerini yarattılar. Hapten bir proteine tutunarak bağışıklık sisteminde tepki oluşturuyor. Ardından hapten içeriğini bir tür “aşı kokteyli” ile birleştirdiler ve böylece bağışıklık sistemini kandıracak olan sihirli karışım elde edilmiş oldu. Aşı vücuda şırınga edildiğinde, bağışıklık sistemi bunu eroin maddesinden ayırt edemez duruma geliyor. “ Aşı anti vücut hücreleri üretiyor. Ve vücuttaki kimyasala yönelik çözüm sunuyor” diye belirtiyor Stowe. Böylesi dinamik bir yaklaşım daha önce hiç denenmemişti. Fareler üzerinde tekrarlanan sonuçlar, dinamik eroin aşısının oldukça etkili ve hızlı bir şekilde çözüm sağladığını gösteriyor. Ancak aşı yüzde yüz oranında etkili değil. Deneyde 7 fareden sadece 3 tanesinin eroin bağımlılığı sona erdi. Yine de aşının etkileri bugüne dek eşine rastlanmamış bir biçimde umut verici. Üstelik sonuçlar gösteriyor ki; mevcut durumda kullanılan bağımlılık ilaçları, bu aşıyla birlikte uygulandığında herhangi bir yan etkinin oluşma riski de yok. Özetle eroin aşısı, bağımlılıktan kurtulmak için ilaç tedavisine başlamış olan hastalarda da kullanılabiliyor. Janda ve ekibi, bu buluşun ardından hemen yeni çalışmalara başladılar. Şimdi sırada HİV virüsünü tedavi edebilecek bir aşı var.

 

(Populer Science – Haziran 2013)

Tagged with: